Bir Embesil ile Röportaj
Nouvel Observateur, eski Observateur’dan da daha beter bir biçimde, tam bir budalalık Niagarası. (saniyede 6,810,000 litre). Bu akıntının önemli bir kısmı, yazıları gösterisel çürümenin son aşamasının mükemmel birer tarihsel belgesi olabilecek iki editörü, Katia Kaupp ve Michel Cournot tarafından üretilmekte. Budalıklarının ve biçimsel bayağılıklarının kombinasyonu, onları Sol’un mükemmel Jean Nochers’leri haline getirmekte. (bu egemenliğin bir kaç küçük detayının “modernize” edilmesinin haricinde, egemen topluma bağlılığı temelde Jean Nocher ile aynı olan bir Sol). Yayın hayatının başlangıcı için, söz konusu dergi bazı ünlüleri konuk etti. Başlangıç sayısı (19 Kasım 1964) okurlarına bir yıldız düşünür ile gerçekleştirilmiş beş sayfalık bir röportaj sunuyordu. Burada kendisinin en sıradışı bir kaç demecini sunuyoruz. Parantez içerisindeki ifadeler kahin ile diyolag içerisindeymiş gibi davranan Nouvel Observateur dalkavağuna değil bize aittir.
“Tanıştığım genç insanlar” diye söze başlıyor embesil, “galiba geçmiştekinden daha az öfkeli, fakat benim en dikkat çekici bulduğum, politik olarak genelde benimle aynı noktada bulunmaları. Benim geldiğim nokta onların ayrılış noktaları... Ve benim doruk noktamın bulunduğu zemin üzerinde yükselmeleri için önlerinde bir ömür var.” (Aynı politik bozulma noktasında bulunmayan genç insanlar bu embesil ile tanışmakla ilgilenmeyeceklerdir. O noktada bulunma talihsizliğinde olanların ise, bu entellektüel çıkmazın her açısının gösterdiği gibi, önlerindeki yüz yaşam süresi bile bu doruk noktasının oluşturduğu zeminde bir şey inşa etmelerine yetmeyecektir.)
“Fransa’daki ‘yé-yé’ fenomeni gençliği bir tüketici sınıfına dönüştürmek için kullanılmaktadır.” (Gerçeğin mükemmel bir tersine çevrilmesi: modern kapitalist ülkelerin gençleri tüketicilerin önemli bir bölümü haline geldiği için yé-yé’ ve benzeri fenomenler ortaya çıkmaktadır. )
“Marxist ideolojiyi kastediyor olmalısınız. Günümüzde ondan başkasını bilmiyorum: mevcut burjuva ideolojisi gücünden çok yokluğu ile dikkat çekiyor.”(Marx’ı okumuş olankar bilirler ki onun metodu tüm ideolojilerin radikal bir eleştirisidir; sadece Stalin okumuş olanlar “Marxism”i en iyi ideoloji haline geldiği için överler, en güçlü polis gücüne sahip ideoloji.)
“Sosyalizm sadece bir fikir olarak saf olabilir, ya da çok sonraları, tüm toplumların rejimi haline geldiğinde. Bu arada belirli bir ülkede vücut bulması kendisini dünyanın kalanı ile kurduğu ilişkiler içinde tanımlamasını ve geliştirmesini ima etmektedir. Gerçekliğin oluşumunda, fikirlerin saflığı bozulmaktadır.” (İşte burada gerçek bir Marxist ideolog gerçek bir ideoloji geliştirmekte: fikirler semalarda saf, temiz iken; cisimleştiklerinde çürümekteler. Bu düşünürün kendisi gerçek olduğuna ve dünyadaki her gerçekleşmenin temelden bir bozulma ihtiva ettiği prensibini savunduğuna göre, aslında üstü kapalı olarak “dünyanın kalanı ile kurduğu ilişkilerinde” kendi bozulmuşluğunu itiraf etmekte ve bunu da kaçınılmazlık temelinde haklı çıkarmakta.)
Tam bu sözlerden sonra embesil, bir Malilinin kendisinin çok takdir ettiği bir sözünü alıntılamakta: “Bizim sosyalizmimiz ülkemizin denize bir kıyısı olmaması gerçeği ile koşullanmış durumdadır.” (Aynı zamanda biraz, Mali’de endüstriyel proletaryanın bulunmayışı ile de koşullanmış değil mi? Fakat bu derin bir düşünürün jeopolitikasında önemsiz bir detay!)
Tüm endüstriyel toplumların bir çok benzer özellikleri olduğu fikrine embesil şu yanıtı vermekte: “Bunu söylemek için, sosyalist ülkelerde bir sınıf savaşı olduğunu, bazı insanlara tanınan ayrıcalıkların toplumda bir katmanlaşma yarattığını kanıtlamak gerekir. İmdi, gerçek bu değil. İtiraf etmek gerekir ki bazı gerçek eşitsizlikler mevcut, fakat SSCB’de bir fabrika yöneticisinin elde ettiği para herhangi bir yatırımda kullanılamamaktadır: harcanmakta ve bir sınıf iktidarının temeli olabilecek şekilde yeniden üretilmemekte yada biriktirilmemektedir.” (Aslında bu temel başka bir yerde yatmaktadır: devlet aygıtına hakim olmada. SSCB’de ayrıcalıklıların elde ettiği fazla para onların iktidarlarının temeli değil, fakat açık bir göstergesidir.)
“Sovyetler, bazı insanların, onlar arasında paranın iktidar yarattığına inanmasını hayretle karşılamaktalar.” (Tabiki, çünkü doğru olan tam tersi!)
“Emin olabiliriz ki; bu “yüksek düzeyli görevliler” bir çok ayrıcalığa sahipler; fakat rejim otoriter olduğu sürece, değişik katmanlar arasında karışmaların olduğu, liderlerin rütbeden düştüğü, yeni gelenlerin sürekli zirveye tırmandığı, bir sosyal değişkenlik mevcuttur. Eğer SSCB’de herhangi bir çatışma olacaksa bu bu bir devrim şeklinde değil reform şeklinde cereyan edecektir.” (Böylece gelişigüzelliğin kendisi SSCB’de herhangi bir yöneten sınıfın olmadığının kanıtına dönüşüyor. Bir insanın zekasına yapılan aşığılamanın bu evresinde, aynı kolaylıkla iddia edilebilirki Marx’ın zamanındaki hür teşebbüs kapitalizmi de sosyalistti çünkü bu kapitalizmin ekonomik yasaları kimi sanayicileri batırdığı gibi, bazı işçileri de patron haline getirebilirdi; yani sosyal değişkenlik, sınıflar arası karışım vb.)
Bu boyuttaki bir katıksız embesilin varlığı ancak bir “katıksız fikir” olabilir. Sonuçta bu embesil gerçekten var olduğuna göre, aynı zamanda baskıcı bir güç ile de ilişkili olması gerekir. Macar proleteryasının silahlı kalkışmasından sonra –sınıf savaşının olduğunun kanıtlanması gereken o “sosyalist ülkelerden” birinde- bu aynı embesil, Rus bürokrasisinin haklarını savunmaya öyle bir angaje oldu ki Kuruşçev’in sağında bir pozisyonda yer aldı: “Sanırım en ciddi hata Kuruşçev’in Stalin üzerine olan raporu idi. Resmi bir kamusal kınama için, rejimi bunca zamandır temsil etmiş kutsal bir kişinin suçlarının bu şekilde teşhir edilmesi , bu açık sözlülük halkın yaşam koşullarında önemli bir iyileştirme gerçekleştirilmeden yapıldığında, çılgınlıktan başka bir şey değildir... Sonuç bunu almaya hazır olmayan kitlelere gerçeğin ifşa edilmesi idi.”
Hakkında konuştuğumuz düşünür Sartre. Ondan memnun olan çeşitli otoriteler tarafından şişirilmiş böyle bir hiçliğin değerini ciddi ciddi tartışmak isteyen herhangi biri (felsefi, politik yada edebi – bu karışımın yönlerini birbirinden ayırmak imkansız) kendisinin, zamanımızın potansiyel bilincinden feragat etmeyi reddedenler tarafından ciddiye alınamayacağını göstermiş olur.
Internationale Situationniste #10 (March 1966)
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder